NTVD slaat modderfiguur met boekrecensie diëtiste Coby Wijnen

Naar aanleiding van de  recensie’/  d.d. 5 oktober 2019 van diëtiste Coby Wijnen in het Nederlands Tijdschrift voor Voeding & Diëtetiek (NTVD) van het voedingsboek Het Sit Smart Dieet, zie ik mij als voorzitter van de Dutch Society of Lifestyle Medicine genoodzaakt om te reageren op de volkomen foutieve (en zelfs lasterlijke) informatieverstrekking (zie hier: Inhoudelijke reactie op recensie diëtiste Coby Wijnen).

Met het bedrieglijke artikel van diëtiste Coby Wijnen, wordt een zeer kwetsbare populatie opnieuw op het verkeerde been gezet en in verwarring gebracht. Dat is, gezien de ernstige gezondheidsproblematiek van deze groep mensen, allesbehalve wenselijk. Het is zorgelijk dat de Nederlandse Vereniging van Diëtisten dit faciliteert.

Bedrieglijk

Wij hebben als stichting opdracht gegeven aan de auteurs, Annemarie de Vries-Postma en revalidatiearts Kees Hein Woldendorp, voor het schrijven van het boek Het Sit Smart Dieet. De door hun ontwikkelde voedingsmethode staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van een, door ons ontwikkelde, gecombineerde leefstijlinterventie voor mensen met een rolstoel gebonden bestaan.

Met het bedrieglijke artikel van Wijnen, wordt een zeer kwetsbare groep mensen in onze samenleving, die juist zo lang heeft moeten wachten op goed onderbouwde, ziekte-specifieke voedingsrichtlijnen, opnieuw op het verkeerde been gezet. Dat is, gezien de enorme gezondheidsproblematiek van deze groep mensen, allesbehalve wenselijk. Het is zorgelijk dat de Nederlandse Vereniging van Diëtisten dit faciliteert.

Waar waren de diëtisten al die decennia? Welke methode werd er door hen de afgelopen 40 jaar ontwikkeld voor mensen met een dwarslaesie?

Vraag naar Sit Smart voedingsrichtlijnen groot

De vraag vanuit deze populatie was groot, en de nood hoog. De secundaire gezondheidscomplicaties van een dwarslaesie (diabetes type 2, hart- en vaatziekten, blaas- en darmproblemen, slecht genezende wonden, moeheid, depressie etc.) zijn namelijk enorm, en zijn van grote invloed op de levenskwaliteit.

Hoe groot deze problematiek is, en wat een verbeteringen er in zeer korte tijd optreden door Het Sit Smart Dieet, is dagelijks te volgen in de zeer boeiende Sit Smart Diet Facebookgroep. Deze besloten Facebookgroep bestaat inmiddels uit ruim 800 mensen. Dagelijks wisselen zijn hun ervaringen met de Sit Smart voedingsmethode uit, en ondersteunen en motiveren ze elkaar.

Ook liet intensief onderzoek van medisch bedrijf Coloplast zien (onder deze doelgroep en betrokken zorgprofessionals) dat er een onvervulde behoefte is op het gebied van voeding & vocht en alledaags bewegen. De kennis wás er simpelweg niet. De opleiding diëtiek voorziet hier immers namelijk helemaal niet in; iets waar Wijnen gemakshalve even aan voorbij gaat.

En de vraag is natuurlijk vooral: waar waren de diëtisten al die decennia? Welke voedingsmethode voor deze specifieke doelgroep werd er de afgelopen 40-50 jaar door hen ontwikkeld? Ze werken met verouderde en niet-evidence-based voedingsrichtlijnen als het gaat om mensen met een rolstoel gebonden bestaan, en hadden hiervoor nog nooit over deze populatie nagedacht. Het is niet voor niets dat de gezondheidsproblematiek van deze populatie zo enorm is. Dat is natuurlijk niet omdat de bestaande werkwijze van de diëtisten zo effectief is.

10 daagse Sit Smart Dieet Challenge
Lezingen en trainingen in revalidatiecentra

Mede daarom ontwikkelde Coloplast het leefstijlprogramma Fit for Life. Dit is een programma waarvan Annemarie de vries-Postma mede-ontwikkelaar en ambassadeur is, dat rolstoelgebruikers met een dwarslaesie helpt fitter door het leven te gaan. Door te informeren en inspireren, onder meer met voedingsworkshops bij revalidatiecentra – voor zowel mensen met een handicap als voor de diëtisten en revalidatieartsen.

Bij elke lezing van Annemarie de Vries-Postma in de dwarslaesie gespecialiseerde centra was de houding van de desbetreffende (zelf doorgaans veel te zware!) diëtisten zonder enige uitzondering negatief, defensief en zelfs vijandig. Men is niet bereid tot vernieuwing, en staat duidelijk niet open voor nieuwe kennis en inzichten – ook al is deze nóg zo goed onderbouwd en wordt deze gratis aangereikt. Men bleek gewoonweg niet voor rede vatbaar.

Bij elke lezing over dwarslaesie & voeding in de dwarslaesie gespecialiseerde centra was de houding van de diëtisten negatief, defensief , zelfs vijandig, en vaak op het onbeschofte af. Dit is, zo weten we inmiddels, tekenend voor deze beroepsgroep.

Sit Smart Challenge

In 2015 werd dit programma  gestart met een 10-daagse Sit Smart Challenge. 10 kandidaten werden kosteloos uitgenodigd op landgoed de Imminkhoeve in Lemele. Daar kregen zij een lezing van Annemarie de Vries-Postma en een leefstijlarts. De lezingen werden gevolgd door 10 individuele coachingssessies van een uur om de eetgewoonten en gezondheidsklachten in kaart te brengen. Alle deelnemers hadden reeds een heilloze weg bij diëtisten achter de rug.

BodPod
BodPod: gouden standaard voor het meten van iemands lichaamssamenstelling

De deelnemers werden vooraf gemeten door middel van een BodPod-meting die nauwkeurig de lichaamssamenstelling (de vetmassa en vetvrije massa) meet. Ook kregen ze een bloedonderzoek. De deelnemers committeerden zich vervolgens voor 21 dagen aan een voedingspatroon dat onbewerkt en plantaardig is. Per persoon werd gekeken naar de behoefte en benodigde aandacht om de juiste verandering te kunnen bewerkstelligen.

Dit werd o.a. gedaan door verschillende weekmenu’s (met bijbehorende gratis startgids), coaching sessies en een Facebook support groep waar elke deelnemer terecht kon met vragen en voor inspiratie en motivatie. Er gaat dus een lange weg aan de totstandkoming van dit boek vooraf. Het boek is, naast dat het zeer goed wetenschappelijk is onderbouwd, ook gestoeld op ervaringen uit de praktijk van mensen met een zeer complexe gezondheidsproblematiek.

Het boek is, naast dat het zeer goed wetenschappelijk is onderbouwd, ook gestoeld op ervaringen uit de praktijk van mensen met een zeer complexe gezondheidsproblematiek.

NTVD

Het treurige aan de ‘recensie’ van Wijnen in het Nederlands Tijdschrift voor Voeding en Diëtetiek is dat deze voor de argeloze lezer overtuigend zou kunnen overkomen. Dat is het helaas echter niet, maar haar geregistreerd NVD-Diëtistenschap moet het zaakje kennelijk heiligen. Hoewel het Nederlands Tijdschrift voor Voeding en Diëtetiek auteursrichtlijnen hanteert, heeft kennelijk niemand van de redactie het artikel voor online publicatie gecheckt. Ook heeft kennelijk  niemand gekeken of dit artikel misschien niet iets teveel is ingeven door persoonlijke frustratie en jaloezie. Een zin als “Het opgehemelde boekje”, zou de alarmbellen bij een hoofdredactie toch hebben moeten doen rinkelen.

Op de Facebook pagina van het NTVD wordt gesteld dat Wijnen Het Sit Smart Dieet ‘grondig’ zou hebben bestudeerd. Maar bij de eerste zin gaat het al fout: het boek verscheen namelijk niet in januari, zoals ze schrijft, maar in april van dit jaar. Het lijkt een kleinigheidje, maar de slordigheden stapelen zich daarna alleen maar op.

Wijnen maakt, in haar haast om een urgent boek dat de kern raakt van de problematiek waar veel mensen met een rolstoel gebonden bestaan mee kampen af te branden, fout op fout. Ze laat zien elke kennis te ontberen op het gebied van dwarslaesie en voeding. Logisch ook, want het is immers haar specialisme niet. Ze is er niet in opgeleid. Dus waarom zo’n grote broek aantrekken?

Wijnen maakt, in haar haast om een urgent boek af te branden, vlek op vlek en fout op fout. Ze laat zien elke kennis te ontberen op het gebied van dwarslaesie & voeding.

Toch gaat ze, niet gehinderd door enige kennis op de stoel zitten van de specialisten op dit terrein: Annemarie de Vries-Postma en Dr.  Kees Hein Woldendorp. Beide auteurs maken deel uit van de Task Force Lifestyle Medicine van Harvard Medical School in de VS en spreken dit jaar op uitnodiging van Harvard over de Sit Smart voedingsmethode op het jaarlijkse ACRM congres in november in Chicago. Maar, Wijnen zet deze innovators, die baanbrekend werk verrichten eventjes weg als twee ‘onbenullen’ die maar wat roepen. Zij weet het gelukkig allemaal beter: “Luister naar de diëtiste en volg de Schijf van Vijf, dan komt alles goed”.

Charlatan

Wie het stuk van Wijnen goed bestudeert, kan niet anders dan concluderen dat ze een charlatan is die mensen opzettelijk bedriegt en daarom helemaal geen diëtiste meer zou mogen zijn. Ze geeft zich met deze zogenaamde recensie uit als ‘specialist’, terwijl ze dit in werkelijk helemaal niet is. Ze heeft het over wat wel- en niet werkelijk “wetenschappelijk onderbouwd” is, terwijl met één blik op haar eigen adviezen blijkt dat ze zelf werkelijk helemaal níets wetenschappelijk onderbouwt.

Zo adviseert Wijnen zelf bij ondergewicht:

Hoe gewichtstoename bereiken?

  • Melk, kaas, yoghurt, margarine
  • Ruim beleg op brood
  • Ongeklopte slagroom bij koffie, yoghurt, kwark
  • Gebonden soep
  • Extra suiker/honing in de thee en koffie
  • Pap en vla

Op welk wetenschappelijk onderzoek deze flauwekul-adviezen zijn gebaseerd, lezen we (uiteraard) nergens.

Wijnen’s adviezen voor gedragsverandering zijn al van een even state-of-the-art niveau:

  • Zog voor afleiding (Wijnen’s teksten barsten van dit soort slordigheden en tikfouten)
  • Geef de moed niet te snel op

Maling

Wijnen’s werk is van een dusdanig laag niveau dat je je afvraagt op welke gronden deze vrouw andermans boeken kan recenseren. Ook vraag je je af hoe deze vrouw in deze tijd nog diëtiste kan zijn en hoog-risicogroepen (zoals mensen met spierziekten) mag en kan adviseren.

Bovendien laat Wijnen zien maling te hebben aan mensen met een rolstoelbestaan en hun vele gezondheidsrisico’s. Ze brengt ze opzettelijk in verwarring, verdraait feiten, haalt zaken uit de context, misbruikt het boek om haar eigen achterhaalde en volstrekt niet evidence-based adviezen op de voorgrond te krijgen, houdt bewust feiten achter en misleidt hierdoor argeloze lezers op een schandalige manier.

Wijnen neemt het niet zo nauw met de wetenschappelijke data en de interpretatie hiervan.

Laster

Wijnen is met gestrekt been gaan ‘recenseren’. Bij een dergelijke houding past een stevige, solide onderbouwing, maar die blijft helaas achterwege. Ze is daarmee een ontoelaatbare grens overgegaan, en daarom is haar artikel niet anders dan als laster te typeren. Een mening formuleren over het boek Het Sit Smart Dieet staat iedereen vrij, maar onwaarheden verkondigen en publiceren natuurlijk niet.

Wijnen verdraait feiten, haalt zaken uit de context, houdt bewust feiten achter, misleidt hierdoor argeloze lezers op een schandalige manier en misbruikt het boek om haar eigen achterhaalde adviezen op de voorgrond te krijgen.

Wijnen neemt het niet zo nauw met de wetenschappelijke data en de interpretatie hiervan. Ze heeft geen enkele notie heeft van de samenhang en opbouw van het Sit Smart Dieet. Bovendien beweert mevrouw dat het Sit Smart Dieet “zelf verzonnen” zou zijn en niet-wetenschappelijke voedingsrichtlijnen bevat, die een gezondheidsgevaar zouden kunnen opleveren voor rolstoelgebonden personen.

Het is eigenlijk lachwekkend, want het tegendeel is waar: juist het werken met de Schijf van Vijf bij deze specifieke populatie is niet evidence-based en leidt bewezen tot tekorten. Meer informatie hierover kunt u terugvinden in de bijlage bij dit artikel, en hieronder in Waar het mis gaat met de recensie van Wijnen.

Juist het werken met de Schijf van Vijf bij deze specifieke populatie is niet evidence-based en leidt bewezen tot tekorten.

Dwarslaesie en voeding

Waar het mis gaat met de recensie van Wijnen

1. Wijnen geeft een valse voorstelling van zaken. Ze verdraait feiten uit het boek, haalt zaken uit de context, misbruikt het boek om haar eigen achterhaalde adviezen op de voorgrond te krijgen, houdt bewust feiten achter en misleidt hierdoor lezers en de eigen beroepsachterban.

2. Wijnen beweert dat de auteurs een zelfverzonnen en niet-wetenschappelijk model hebben bedacht op basis van het Australische  Healthy Spinal Cord Injury Plate Model. Hier spreekt ze niet de waarheid. Auteurs hebben, zo valt overduidelijk in het boek te lezen (!), het Australische voedingsmodel gebruikt als basis, en aangepast aan de wetenschappelijke voedingsrichtlijnen voor de behandeling van chronische aandoeningen in zorginstellingen en ziekenhuizen van de American Medical Association, zoals gepubliceerd in de JAMA en The Lancet in juli 2017.

De voedingsrichtlijnen in het Sit Smart Dieet zijn dus allesbehalve “zelf verzonnen”, maar hebben een zeer degelijke wetenschappelijke basis. Wijnen heeft ook het Australische voedingsmodel niet goed bestudeerd, want dit model is overwegend samengesteld met voedingsmiddelen van plantaardige oorsprong (90%). Bovendien worden in het Australische voedingsmodel plantaardige eiwitten gelijkgesteld aan dierlijke eiwitten. Ook dit is een fundamenteel verschil met de Schijf van Vijf.

3. Wijnen beweert ten onrechte dat de Schijf van Vijf wetenschappelijk zou zijn onderbouwd voor personen met een dwarslaesie of chronische ziekten. Dat klopt niet, en dat zou ze als diëtiste die mensen met chronische aandoeningen adviseert toch moeten weten. De Schijf van Vijf is bedoeld voor gezonde mensen met een gezonde BMI, en niet bedoeld voor mensen met één of meerdere chronische aandoeningen.

Professor Navis nefroloog en hoogleraar voeding en geneeskunde stelt: “Voedingsrichtlijnen in de zorg zijn niet alleen achterhaald, ze kunnen ronduit gevaarlijk zijn.” Dit zei Navis in april 2019 op het jaarlijkse wetenschapssymposium van Medisch Centrum Leeuwarden. Navis is tevens medeauteur van de publicatie kennissynthese voeding als behandeling van chronische ziekten.

4. Wijnen beweert ten onrechte dat door het volgen van Het Sit Smart Dieet, het heel ingewikkeld is om binnen de kaders van het dieet te komen tot een volwaardige voeding met voldoende energie, eiwit en micronutriënten. Bij rolstoelers met ondervoeding, decubitus of andere ontregelingen kan deze voedingswijze het herstelproces vertragen en benadelen. Dit klinkt allemaal erg gewichtig, maar is niets meer dan een persoonlijke mening van mevrouw Wijnen. Ze onderbouwt haar stelling namelijk niet.

Dergelijke beweringen zijn pure stemmingmakerij, en op geen enkel wetenschappelijk onderzoek of ervaring gebaseerd. Zelfs in het geval dat personen met een dwarslaesie de voorgeschreven hoeveelheden macro- en micronutriënten tot zich nemen ontstaan automatisch tekorten bij deze populatie. Dit is aangetoond in een uniek Canadees onderzoek dat is gepubliceerd op 11 november 2008 in het katern Spinal Cord Injury van het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Nature (11 jaar geleden!)

5. Wijnen blijft onduidelijk (of opzettelijk vaag) over de gewenste hoeveelheid en oorsprong van de inname van eiwitten voor rolstoelgebonden personen. Volledig in lijn met de voedingsrichtlijnen van de meest toonaangevende medische instituten in de wereld, zoals Harvard Medical School, adviseren auteurs om de voorkeur te geven aan plantaardige eiwitten boven dierlijke eiwitten. Plantaardige eiwitten hebben bij diverse chronische ziektebeelden de voorkeur boven dierlijke eiwitten. Dit op basis van wetenschappelijk onderzoek.

Voor de onderbouwing van onze reactie verwijzen wij graag naar de volgende bijlage.

Bijlage: Inhoudelijke reactie op recensie diëtiste Coby Wijnen.

Advies

De problematiek van mensen met een dwarslaesie is bijzonder groot. De secundaire complicaties vormen in de loop van de jaren een terugkerende extra belasting in het dagelijks functioneren. Tevens een verhoogd risico op vroegtijdig overlijden. 70% van de personen met een dwarslaesie hebben overgewicht of (verborgen) obesitas.

De afgelopen jaren hebben wij de keukens van gecertificeerde revalidatiecentra voor dwarslaesie-zorg van binnen kunnen bekijken. De menusamenstelling was in de meeste gevallen van een ronduit treurig niveau en nog niet eens volgens de Schijf van Vijf. Dit dikwijls op advies van de diëtisten in het revalidatiecentrum. Gepersonaliseerde dieetvoorschriften van diëtisten voor patiënten vertoonden geen ander beeld.

Diëtisten hebben de morele verplichting om state-of-the-art voedingsrichtlijnen te hanteren bij de behandeling van personen met een dwarslaesie of chronische aandoeningen. Het blijven vasthouden aan de Schijf van Vijf is zeer discutabel, gevaarlijk en vooral niet wetenschappelijk.

Door de hoeveelheid aan internationaal wetenschappelijk onderzoek en bewijs, is het niet meer verdedigbaar om de Schijf van Vijf als voedingsmodel in te zetten bij chronische aandoeningen. Uit het onderzoek van diëtiste Jessica Jean Moulds The Nutritional Knowledge and Dietary Practices of Athletes with Spinal Cord Injury blijkt dat sporters met een dwarslaesie slechts een zeer beperkte kennis hebben over voeding en de invloed hiervan op het lichaam in vergelijking met sporters zonder beperking. Dergelijke conclusies werden ook getrokken over de gemiddelde persoon met een dwarslaesie. Dit heeft directe invloed op de algehele gezondheid.

Morele plicht

Wij vinden dat mede hierdoor diëtisten de morele verplichting hebben om state-of-the-art voedingsrichtlijnen te hanteren bij de behandeling van personen met een dwarslaesie of chronische aandoeningen. Het blijven vasthouden aan de Schijf van Vijf – die niet is ontwikkeld voor betreffende populatie – is zeer discutabel, gevaarlijk en vooral niet wetenschappelijk.

Bovendien gaat Wijnen volledig voorbij aan de reeds behaalde positieve resultaten door het Sit Smart Dieet bij een enorm grote groep deelnemers. Duurzame gezondheidswinst, afbouw medicatie of bijvoorbeeld het kunnen voorkomen van het aanbrengen van stoma’s en niet te vergeten gewichtsverlies en een gezondere lichaamssamenstelling. Wij hebben het niet gelaten bij voedingsrichtlijnen, maar hebben ook de tijd en moeite genomen om een leefstijlinterventie te ontwikkelen die ter beoordeling is voorgelegd aan officiële zorginstanties – iets dat Wijnen nog nooit heeft gedaan.

Modderfiguur

Een welgemeend advies aan Wijnen: stop asjeblieft per direct met het recenseren van boeken zoals het Sit Smart Dieet. U ontbeert echt de elementaire kennis om de wetenschappelijke richtlijnen en onderzoeken te kunnen beoordelen en interpreteren. Bovendien, en dat is natuurlijk zeer kwalijk te noemen, verdraait u moedwillig feiten, haalt teksten uit de context en doet aan ‘cherry picking’.

Dit advies zullen wij ook overbrengen aan het NTVD/NVD. Zij slaan met deze, door frustratie en jaloezie ingeven, ‘recensie’ een enorm modderfiguur, iets wat de NVD bepaald niet kan gebruiken lijkt ons, met alles wat er momenteel (weer) aan bias (onzuiverheid) boven water komt over de beroepsgroep.

Uit onderzoek van Foodwatch blijkt dat diëtisten warme banden hebben met de multinationals uit de voedingsindustrie. Niet alleen de suikerindustrie overigens. Het Voedingscentrum (de kennis waar veel diëtisten op draaien) wordt gefinancierd door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Uit onderzoek van Foodwatch blijkt dat diëtisten warme banden hebben met de multinationals uit de voedingsindustrie. Vooral de landbouw en veehouderij mogen niet teveel lijden onder nieuwe, bewezen gezondere (vlees- en zuivelloze) eetgewoontes van de Nederlanders natuurlijk.

De laatste is logisch, maar de eerste heeft natuurlijk heel tegenstrijdige belangen. Vooral de landbouw en veehouderij mogen niet teveel lijden onder nieuwe, bewezen gezondere (vlees- en zuivelloze) eetgewoontes van de Nederlanders natuurlijk.

En dit verklaart misschien meteen de houding van Wijnen richting een plantaardige eetpatroon, zoals Het Sit Smart Dieet.

Joris Obenhuijsen

Voorzitter van bestuur Dutch Society of Lifestyle Medicine

Zie ook deze video: